“Kelimeleri biliyorum ama cümleye dökemiyorum.” Takipçilerimden en sık duyduğum cümlelerden biri bu. Sebebi çoğu zaman kelime eksikliği değil. Kafandaki Türkçe cümleyi kelime kelime çevirdiğinde ortaya İngilizce kelimelerle yazılmış bir Türkçe cümle çıkıyor.
Küçük bir deney
Şu beş kelimeyi biliyorsun: I, coffee, every, drink, morning. Bunlardan bir cümle kurmayı dene. Çoğu kişinin aklına ilk gelen şu olur:
Hiçbir kelime değişmedi, sadece yerleri değişti. Sorun kelimelerde değil, sıralamada.
Ayna gibi iki dil
Türkçe önce kimin yaptığını, sonra neyi, en sona da ne yaptığını söyler. İngilizce ise fiili hemen ikinci sıraya koyar. Aradaki tek fark bu, ama bütün cümlenin hissini değiştiriyor.
Türkçede asıl haber en sonda gelir, İngilizcede ise en başta: I went to the restaurant... İkinci kelimede ne olduğunu biliyorsun, geri kalanı sadece detay. Bu yüzden İngilizce konuşurken düşünme sıran da değişmeli: önce “kim, ne yapıyor?” sorusunu cevapla, detayları sonra ekle.
İngilizce: Kim + Ne yapıyor + Neyi.
Bu arada Türkçe garip bir dil değil. Japonca, Korece ve Farsça da fiili sona koyar. Mesele hangi dilin doğru olduğu değil, iki dilin cümleye farklı yerden başlaması.
Sırayı ekler değil, yer belirler
Türkçede “Köpek adamı ısırdı” ile “Adamı köpek ısırdı” aynı şeyi anlatır, çünkü ekler görevi söyler. İngilizcede ise ek yok, kimin ne yaptığını sadece kelimenin yeri belirler:
Aynı kelimeler, anlam tamamen tersine döndü. İyi haber şu: Türkçede aynı cümleyi beş farklı sırayla kurabilirsin, İngilizcede çoğu zaman tek bir doğru sıra var. Yani öğrenmen gereken tek bir kalıp.
Bu kalıp neleri çözüyor?
Sıra mantığını kavrayınca takıldığın birçok şey yerine oturuyor: neden her cümlenin bir öznesi olmak zorunda, neden Türkçedeki ekler İngilizcede ayrı kelimelere dönüşüp başa geçiyor (evimden → from my house), soru ve olumsuz cümle neden yardımcı fiille kurulur, yer ve zaman neden cümlenin sonuna gider.
Bunların hepsini örnekleri, alıştırmaları ve cevaplarıyla birlikte e-kitapta bölüm bölüm anlattım. Sonunda Türkçe bir cümleyi adım adım İngilizceye taşıdığın bir tarif ve yedi günlük mini bir meydan okuma da var.
Bugün deneyebileceğin tek şey
Günün beş cümlesini “kim, ne yapıyor, neyi” sırasıyla İngilizce yaz. Kelime kelime çevirmeye çalışma, önce fiili bul, sonra özneyi başa koy.
Cümleni Kur
Soru ve olumsuz cümle, özne, ekler, 5 adımlı cümle kurma tarifi, alıştırmalar ve cevapları, yedi günlük mini meydan okuma. Hepsi e-kitapta. E-postanı bırak, hemen indirmen için açılsın.